تعویض مفصل زانو ( احیاء دوباره ستون های بدن)

  1. صفحه اصلی
  2. ارتوپدی
  3. تعویض مفصل زانو ( احیاء دوباره ستون های بدن)
تعویض مفصل زانو ( احیاء دوباره ستون های بدن)

تعویض مفصل زانو ( احیاء دوباره ستون های بدن)

تعویض مفصل زانو چگونه انجام میشود؟


تعویض مفصل زانو ( knee replacement ) توسط متخصص ارتوپدی که در گرایش جراحی زانو به درجه فوق تخصصی نائل آمده انجام میشود. تعویض مفصل زانو شیوه جراحی است که در آن، مفصل مصنوعی که همان پروتز نام دارد، جایگزین مفصل آسیب دیده می شود. زانو، مفصل محوری است که نقش اصلی و اساسی در حرکت قسمت های تحتانی را بر عهده دارد. آموزه های بیشتر در مورد تعویض مفصل زانو :




  • آناتومی زانو                                                                 تعویض مفصل زانو 1

  • آسیب ها و علل درد ومحدودیت حرکتی زانو ها

  • ماندگاری مفصل مصنوعی بعد از پروتز زانو

  • مهمترین علل درد ومحدودیت حرکتی در زانو ها

  • آیا عمل تعویض مفصل برایم مناسب است؟

  • کاندیدا های مناسب برای تعویض مفصل زانو

  • باید چه انتظاری از عمل تعویض مفصل داشته باشم؟

  • تعویض مفصل زانو

  • آمادگی های  قبل از عمل

  • روند عمل جراحی

  • دوره نقاهت عمل تعویض مفصل زانو

  • آموزش به بیمار تعویض مفصل زانو

  • هزینه تعویض مفصل زانو


آناتومی زانو


زانو بزرگترین مفصل بدن است. این مفصل از کنار هم قرار گرفتن سه استخوان تشکیل شده است. قسمت پایینی استخوان ران، قسمت بالایی استخوان ساق و استخوان کشکک. قسمت انتهای پایینی ران روی ساق حرکات لولایی دارد و کشکک در فرورفتگی شیار مانند پهنی که در جلوی انتهای پایینی ران قرار دارد میتواند به طرف بالا و پایین حرکت کند.
در قسمت هایی که این سه استخوان با یکدیگر تماس دارند سطح آنها پوشیده از غضروف است و همین سطح لغزنده موجب میشود که این سه استخوان به راحتی روی یکدیگر حرکت کنند. همچنین داخل مفصل زانو مایع غلیظ و لزجی به نام مایع مفصلی یا مایع سینوویال وجود دارد که روی غضروف ها را لیز میکند و موجب تسهیل بیشتر حرکت مفصل میگردد



آسیب ها و علل درد ومحدودیت حرکتی زانو ها


یکی از مهم ترین عوارضی که بیماران با آن مواجه می شوند آسیب زانو است . باید بدانیم که در آسیب های زانو چه عناصری ممکن است صدمه ببیند ؟ مهم ترین عناصری که در زانو وجود دارد:




  • رباط های زانو

  • مینیسک زانو

  • غضروف زانو


همه این عناصر در اثر ضربه می توانند دچار آسیب شوند . در زانو چهار رباط اصلی وجود دارد :




  1. رباط داخلی

  2. رباطی که در قسمت خارجی زانو قرار دارد .

  3. دو رباط صلیبی که در وسط زانو می باشند و یکی در جلو و یکی در عقب زانو قرار دارد .

  4. یک مینیسک در سمت داخل و دیگری در سمت خارج قرار دارد .


همه این عناصر می توانند آسیب ببینند و درمان بر اساس اینکه کدام ناحیه دچار آسیب شده اند انجام می شود .تعویض مفصل زانو 2



ماندگاری مفصل مصنوعی بعد از پروتز زانو


افرادی که تحت عمل تعویض مفصل زانو قرار گرفته اند همیشه این سوال را از دکتر مرتضوی متخصص ارتوپدی می پرسند که چه کار کنیم تا عمر مفصل مصنوعی بیشتر شود ؟ توصیه ای که دکتر برای این بیماران دارند که به شرح ذیل می باشد :




  • روزانه حداقل یک ساعت پیاده روی داشته باشند که زمان های آن می تواند به صورت منقطع یا پیوسته باشد . سه بار در روز که هر بار به مدت ۱۵ تا ۲۰دقیقه باشد .


بیماران از اقداماتی مانند دو زانو یا چهار زانو نشستن و استفاده از توالت ایرانی اجتناب کنند. زیرا این اقدامات باعث کاهش عمر مفصل مصنوعی زانو می شود.



مهمترین علل درد ومحدودیت حرکتی در زانو ها عبارتند از:



  • آرتروز یا استئوآرتریت :آرتروز معمولاً در سنین بالاتر از ۵۰ سالگی بروز میکند. در این بیماری غضروف مفصل کم کم از بین میرود. در نتیجه استخوان های بدون غضروف روی یکدیگر سائیده میشوند که نتیجه آن درد و محدودیت حرکت است.

  • آرتریت روماتوئید : در آرتریت روماتویید لایه سینوویال ( که سطح داخلی کپسول مفصلی را پوشانده و مسئول ترش مایع سینوویال است) رشد کرده و ملتهب میشود و مایع زیادی ترشح میکند. این التهاب بتدریج موجب آسیب و از دست رفتن غضروف مفصلی شده که نتیجه آن درد و محدودیت حرکتی است.


ضربات زانو : که میتوانند به علت بد جوش خوردن محل شکستگی یا آسیب شدید لیگامان های زانو باشد. این ضایعات میتوانند بتدریج به غضروف مفصل صدمه زده و موجب درد و محدودیت حرکت شوند.



آیا عمل تعویض مفصل برایم مناسب است؟


تصمیم گیری برای جراحی تعویض مفصل فقط به عهده پزشک ارتوپد نیست. این یک تصمیم دسته جمعی است که در آن خود بیمار و خانواده وی نیز باید دخالت کنند.
در شرایط زیر ممکن است تعویض مفصل هیپ بتواند به بیمار کمک کند:




  • درد شدید مفصل زانو بطوریکه فعالیت های روزمره مثل راه رفتن، بالا رفتن از پله و نشستن و بلند شدن از روی صندلی را هم محدود میکند.                                             تعویض مفصل زانو 3

  • درد متوسط یا شدید زانو حتی در موقع استراحت

  • درد زانو همراه با تغییر شکل و انحراف زانو

  • درد زانو همراه با خشکی در حرکت مفصل

  • درد با استفاده از داروهای ضد التهابی کاهش نمیابد

  • تحمل نکردن داروی مسکن و یا ایجاد عوارض با مصرف آنها

  • عدم بهبودی با جراحی های دیگر


در مواقعی که به علت آسیب های زانو این مفصل تخریب شده است، دردهای شدیدی در آن ایجاد میشود که ممکن است فرد را حتی از فعالیت های ساده ای نظیر بالا رفتن از پله و یا راه رفتن دور کند. درد حتی ممکن است در هنگام نشستن و خوابیدن هم وجود داشته باشد. اگر استفاده از دارو، تغییر سطح فعالیت های روزمره زندگی و استفاده از عصا هم نتواند کمکی به کاهش مشکلات بیمار بکند معمولاً آخرین اقدام تعویض مفصل زانو است.
تعویض سطوح مفصلی میتواند مشکل درد زانو و تغییر شکل آنرا حل کند و بیمار را به فعالیت های روزمره برگرداند.
اولین تعویض مفصل زانو در سال ۱۹۶۸ انجام شد. بعد از آن بتدریج تکنیک های عمل جراحی بهتر شده و مفاصل مصنوعی بهتری هم ساخته شد. امروزه هر سال بیش از یک میلیون تعویض مفصل زانو در دنیا انجام میشود.



کاندیدا های مناسب برای تعویض مفصل زانو :



  • زمانی که فرد خودش کاندید این عمل شده باشد.

  • زمانی که با داروها و قرص های مسکن درد بیمار، التیام نیافته باشد.

  • کاهش دامنه حرکت مفصل زانو یا خشک شدن زانو وعدم تحرک


عمل زانو به سن فرد، حالت مفصل زانو وسی تی اسکن های بیماربستگی دارد



باید چه انتظاری از عمل تعویض مفصل داشته باشم؟


نکته بسیار مهم اینست که قبل از عمل جراحی بیمار باید بداند که این عمل چه فوایدی برای او دارد و چه مشکلاتی را نمیتواند حل کند و چه مشکلاتی را میتواند برای وی بوجود آورد.
بیش از ۹۰ درصد افراد بعد از تعویض مفصل زانو دردشان بطور محسوسی کاهش پیدا کرده و بهتر میتوانند فعالیت های روزمره را انجام دهند. البته این عمل جراحی هیچوقت نمیتواند زانوی شما را کاملاً مثل یک زانوی سالم کند. بعد از جراحی میتوانید فعالیت هایی هایی مثل راه رفتن، شنا، دوچرخه سواری، رانندگی، بالا رفتن از پله یا سربالایی را انجام دهید.


فعالیت هایی مثل راه رفتن تند، بالا رفتن از تپه و کوه، اسکی، تنیس، بلند کردن اشیاء با وزن بیش از ۲۵ کیلوگرم برای مفصل مصنوعی زیاد مناسب نیستند و فعالیت هایی مانند دویدن، جهیدن و ورزش های ضربه ای برای مفصل مصنوعی بسیار خطرناک هستند.
حتی اگر تمام نکات را برای یک مراقبت خوب از مفصل مصنوعی رعایت کنیم بعد از مدتی قسمت پلاستیکی مفصل ککم کم سائیده میشود. مسلماً فعالیت های بدنی زیاد و یا وزن زیاد این روند را سرعت میدهد.



تعویض مفصل زانو


هدف ازتعویض مفصل زانو درمان ساییدگی غضروف مفصل است که معمولا آرتروز (Arthritis)، یا همان التهاب مزمن مفصل زانو را در پی دارد. هنگامی که شخصی دچار آرتروز یا ساییدگی غضروف می شود حرکت وی به شدت محدود شده و دامنه حرکتش کوچک می شود. بطوری که بیمار نمی تواند زانوی خود را بطور طبیعی حرکت دهد. در این هنگام بیمار مجبور به تعویض مفصل زانو خواهد شد.


با گذشت زمان و پیری، طول عمر مفصل ها کاهش می یابد و شخص دچار پوکی استخوان می شود، رفته رفته مجرای فضای مفصلی سالم تنگ شده و استخوان مفصل ظاهر می شود. با مرور زمان درد های زیادی متوجه بیمار می شود که باعث سختی آرتروسکوپی و محدود شدن دامنه فعالیت بیمار می شود، لذا شخص نمی تواند به شکل طبیبعی به راه رفتن خود ادامه دهد.


این عمل برای بیمارانی پیشنهاد می شود که وضعیت زانوی آن ها با فیزیوتراپی (فیزیک درمانی)، تمرینات و ورزش های مخصوص و استفاده از آنتی بیوتیک بهبود نیابد. و این حالت بیمار تاثیر منفی بر حالت بیمار دارد و فعالیت وی را به شدت محدود نموده است.


پزشک ارتوپد در وهله اول سعی دارد تا مفصل بیمار را حفظ کند اما در صورتی که آسیب های وارد به مفصل بسیار زیاد و غیر قابل ترمیم باشد، پزشک  ارتوپد مجبور به تعویض مفصل زانو خواهد شد.


جایگزین هایی برای عمل تعویض زانو وجود دارد که عبارتند است: آرتروسکوپی واستئوتومی که هر کدام بنا به وضعیت بیمار از طرف پزشک انتخاب می شوند.تعویض مفصل زانو 4



آمادگی های  قبل از عمل


بیمارانی که می خواهند عمل تعویض مفصل زانو انجام دهند باید قبل از جراحی از سلامت دهان و دندان خود مطمئن شوند . وجود هر گونه عفونت در دهان یا دندان چه مخفی و چه آشکار می تواند این عمل را به خطر بیاندازد . زیرا عفونت از طریق دهان وارد جریان خون شود و می تواند حرکت کرده و به مفصل تعویض شده برسد و آن را آلوده کند . بنابراین همه افرادی که قصد جراحی تعویض مفصل دارند  باید قبل از عمل به دندانپزشک مراجعه کنند تا از سلامت دهان و دندان مطمئن شوند.


قبل از انجام عمل تعویض مفصل زانو بیمار جهت انجام برخی آزمایش ها آمادگی لازم را پیدا می کند. انجام این آزمایشات بسته به سن بیمار و سابقه ابتلای وی به سایر به بیمارها است. می توان گفت اغلب بیمارانی که عمل تعویض مفصل زانو انجام می دهند نسبتاً پیر و مسن هستند که نیازمند انجام یک سری آزمایش هستند مثل آزمایش شمارش گلبول خون، لختگی خون، آزمایش ادرار، وظایف کلیه وکبد، اکو و نوار الکتروکاردیوگرام اشعه ایکس سینه برای آقایان بالای ۵۵ سال و زنان بالای ۶۰ سال انجام می گیرد.


پزشک ارتوپد بیمار را معاینه می کند ممکن است در برخی مواقع فقط اشعه ایکس کافی باشد و وضعیت بیمار را کاملا نشان دهد. اما معمولا پزشک ارتوپد نیاز به سی تی اسکن زانو و ام آر آی نیز دارد.


عمل تعویض مفصل زانو با استفاده از بیهوشی جنرال یا بیهوشی اسپاینال (کمر به پایین)، انجام می شود. بیمار باید قبل از انجام عمل تعویض مفصل پزشک خود را در جریان داروهای مصرفی قرار داده و چند روز قبل از انجام عمل جراحی آن ها را قطع نماید. همچنین بیمار باید حداقل ۸ ساعت قبل از انجام عمل جراحی ناشتا باشد.



روند عمل جراحی


بعد از انجام آزمایش های مخصوص و آمادگی لازم برای عمل بیمار بیهوش شده و وارد اتاق عمل می شود. برشی به طول ۸ الی ۱۲ سانتی متر در قسمت جلویی زانو ایجاد می شود، تا فضای میان فصل زانو قابل دسترسی باشد. پزشک ارتوپد بافت های غضروفی و استخوانی اضافی که بر فضای مفصل تاثیر منفی گذاشته را خارج می نماید.


سپس سطح مفصل کاملا صاف و صیقلی می شود و فضای مناسب جهت قرار گیری مفصل و پروتز پلاستیکی یا آلیاژی ایجاد می شود. مفصل مصنوعی یا همان پروتز به استخوان ران و ساق به وسیله یک ماده کشسانی به نام cement یا ماده دیگر، چسبیده می شود. سپس پروتز به عضلات زانو و تاندون های مفصل متصل شده تا حرکت زانو تا بیشترین حد ممکن شبیه حرکت زانوی طبیعی شود. معمولا پروتز زانو مقاومت بسیار بالایی دارد تا وزن ناشی از اجسام سنگین را تحمل کند. در نهایت پروتز با ماده ای انعطاف پذیر پوشیده می شود.


ممکن است ۲۴ ساعت تا یک هفته پس از انجام عمل جراحی خونریزی یا لخته های خون زیر پوست ظاهر شود که این کاملا طبیعی است. در حالت های بسیار نادری خونریزی ممکن است چند هفته تا یک ماه بطول انجامد.


بعد از انجام عمل تعویض زانو بیمار نیاز به ساکشن جهت مکش خون اضافی دارد.


همچنین ممکن است کبودی هایی زیر پوست ایجاد شود که دوران بهبودی آن های بسته به شرایط جسمی بیمار و عوامل ژنتیکی دارد.



دوره نقاهت عمل تعویض مفصل زانو


معمولا بیمار چند روز (۳ الی ۵ روز) بنا به وضعیت جسمانی وی در بیمارستان بستری می شود.


در صورت احساس درد بیمار می تواند از قرص مسکن جهت کاهش درد استفاده کند.


تذکر می دهیم که مصرف قرص مسکن از بین برنده همه ناراحتی های بیمار پس از عمل نیست، برخی از عوارض مثل عصبانیت و مور مور شدن، بی حسی، تب، ترشحات خون و خونابه از زخم بسیار طبیبعی است که خوردن قرص مسکن هیچ تاثیری بر آن ندارد، لذا در مصرف قرص مسکن زیاده روی نفرمایید.


بسیاری از بیماران بهبودی قابل چشمگیری در روز دوم خواهند داشت. اما به جرات می توان گفت چند هفته تا یک ماه پس از عمل درد زانو به طور کلی از بین می رود و بیمار دیگر هیچ گونه دردی را احساس نمی نماید.


پس از یک یا دو هفته پس از انجام عمل جراحی بیمار می تواند روی پاهای خود بایستد یعنی می تواند وزن خود را روی پاهایش بیندازد. البته بیمار حتما باید در مراحل اولیه از ابزار های کمکی مثل واکر یا عصا و… استفاده نماید. همچنین بیمار باید در روزهای نخست از انجام حرکت های ناگهانی و حرکت هایی که فشار زیادی بر زانو وارد می کند خودداری نماید.


تعویض مفصل زانو 5



آموزش به بیمار تعویض مفصل زانو


بنا به تحقیقات و بررسی های انجام شده بیش از ۹۰ در صد از افراد که عمل تعویض مفصل زانو انجام می دهند، پس از مدتی بهبودی می یابند و درد و فشار وارد بر زانو آنها بسیار کاسته خواهد شد. معمولا اشخاص پس از مدتی قادر به انجام فعالیت های روزمره بدون هیچ گونه سختی و مشکل  خواهد بود. حتی آنان قادر به انجام فعالیت هایی هستند که قبلاً به دلیل درد زانو توانایی انجام آن را نداشته اند.


درمان نکردن و اهمال داشتن درد زانو می تواند عواقب وخیمی به دنبال داشته باشد. زیرا در این حالت استخوان زانو ساییده شده و دچار آرتروز می شوند. در صورت درمان نکردن وضعیت زانو تاندون ها و غضروف ها آسیب دیده و باعث نارسایی یا کم رسایی خون به زانو می شوند. که همین امر باعث محدود بودن دامنه فعالیت شخص و کم تحرکی بیمار می شود.



مزایا و معایب تعویض مفصل زانو


در حال حاضر تعویض مفصل لگن و زانو به صورت روز افزون، از سه دهه پیش در مراکز بسیاری در حال انجام می باشد. یکی از راه های نهایی که متخصصین ارتوپدی هنگام تخریب مفصل به بیماران پیشنهاد می دهند تعویض مفصل می باشد. در تعویض مفصل قسمت غضروفی مفصل و یک لایه ای از استخوان به صورت غالب برداشته می شود و به جای آن از یک فلزی یا آلیاژی از فلزات را جایگزین می کنند تا بیمار به یک عملکرد قابل قبولی دست پیدا کند. با توجه به نتایج خوبی که تعویض مفصل در جهان دارد سهم بزرگی از اقتصاد سلامت را در جهان به خود اختصاص داده است.


از اولین مزایای این روش این است که درد بیمار از بین می‌رود و پای بیمار که به شکل پرانتزی و یا ضربدری است کاملا برطرف می‌شود. دامنه حرکت مریض کاملا بدست می‌آید این بیماران اغلب شکایت دارند که قادر به نشستن و راه رفتن نیستند بعد از عمل این حرکات قابل انجام است.


دوم اینکه بیمار قادر می شود کارهای خود را بدون کمک از دیگران انجام دهد از مزایای این عمل است و از همه مهم تر اعتماد از دست رفته بیمار به زانو بدست می‌آید و زانویی که در هر قدم صدا می‌کرد و یا از جا در می‌رفت به صورتیکه بیمار از راه رفتن خودداری می‌کرد بهبود می‌یابد.



معایب


عدم راه رفتن بیمار خود مشکلاتی نظیر اضافه وزن را برای بیمار به همراه دارد مفصلی که پزشک کار می‌گذارد تنها ۱۱۰ کیلو وزن را تحمل می‌کند به همین منظور ما از بیماران می‌خواهیم که وزن خود را پایین نگه دارند تا مفصل پس نزند و یا درنرود.


در واقع معایب عمل همین دررفتگی، پس زدن و یا عفونت است و در این زمان پزشک باید مفصل عفونت کرده را درآورده و متخصص عفونی به بیمار آنتی بیوتیک مربوطه را تجویز می کند تا عفونت رفع شود.



عوامل موثر در تعویض مفصل زانو و درصد موفقیت عمل



  • برای انجام این عمل بیمار به دستگاه قلب وریه احتیاج دارد. تا بدن بیمار بیهوشی ناشی از عمل وازدست دادن ۱۰۰۰ تا۱۵۰۰ میلی گرم خون را تحمل کند.

  • بعد از عمل بیمار با همراهی فرد دیگری باید توانایی راه رفتن را داشته باشد.

  • رژیم غذایی مناسب ومصرف غذای سالم


در این عمل به کادر پزشکی مجرب و خبره نیازمند است تا این کادرتوانایی انتخاب بهترین مفصل رابرگزیندند.


طول عمر مفصل زانو ۱۰ سال است اما ۸۵ درصد از افرادی که تعویض زانو انجام داده اند ۲۰ سال برایشان دوام داشته است. اغلب افرادی که این جراحی مفصل زانو را انجام می دهند میانگین سنشان بین ۵۰ تا۸۰ سال است که ۶۰درصد آن ها خانم ها می باشند.درصد موفقیت این عمل خیلی بالا است ومی توانند به فعالیت های روزمره خود ادامه دهند در صورتی که دکتر برای آن ها محدودیتی تجویز نکرده باشد.



هزینه تعویض مفصل زانو


بررسی‌ها نشان می‌دهد میزان استفاده از پروتز‌های مفصل زانو در ایران بالاست به‌طوری که در ایران زنان 10 تا 15 سال زودتر از مردها به آرتروز زانو مبتلا می‌شوند، یعنی حدود 70 درصد موارد تعویض مفصل زانو مربوط به زنان است.


در مراکز دولتی  تعداد عمل‌های جراحی مفصل زانو کاهش یافته و متقاضیان این نوع جراحی که اغلب افراد بازنشسته و مسن هستند معمولاً چند ماه در نوبت عمل منتظر می‌مانند و پروتز‌های مفصل زانو فقط برای عمل‌های جراحی اورژانسی استفاده می‌شوند.


در انگلیس اگر کسی بخواهد پروتز بگذارد حداقل 2 سال در نوبت می‌ماند در کانادا نیز علاوه بر نوبت دهی‌های طولانی، پزشکان استفاده از پروتز را برای 90 درصد بیماران توصیه نمی‌کنند اما در ایران هر مریضی که به بیمارستان مراجعه می‌کرد می‌توانست از پروتز استفاده کند. در حال حاضر جراحی‌های مفصل زانو را نوبت دهی کردند.


قیمت پروتز ها در تعویض مفاصل تا حد بسیار زیادی به هم نزدیک است مثلا در حال حاضر در آبان‌ماه ۱۳۹۷ پروتز حدود ۱۰ میلیون تومان است.ولی گاهی پروتز خاصی نیاز است مثلا فردی که تومور استخوانی دارد و ۱۵ سانتی متر از استخوان باید برداشته شود نیاز به پروتز پایدار خواهد داشت بنابراین قیمت بالاتر خواهد بود .


برای یافتن بهترین دکتر برای تعویض مفصل زانو اینجا کلیک کنید.


آواتار نویسنده

درباره نویسنده

1 دیدگاه

  • امید

    پاسخ
    انتشار در سپتامبر 05, 2018 در 12:19 ب.ظ

    با سلام و تشکر از مقاله مفیدتان.

افزودن دیدگاه0

نوزده − هفده =