پزشک روماتولوژیست : (Rheumatologist) کیست؟

  1. صفحه اصلی
  2. داخلی
  3. پزشک روماتولوژیست : (Rheumatologist) کیست؟
پزشک روماتولوژیست : (Rheumatologist) کیست؟

پزشک روماتولوژیست : (Rheumatologist) کیست؟

دکتر روماتولوژی چیست؟


پزشک روماتولوژیست (Rheumatologist) یا متخصص روماتیسم یک پزشک متخصص بیماری های داخلی است که در زمینه بیماری های روماتیسمی تخصص دارد. روماتولوژی معمولا یکی از فوق تخصص های رشته بیماری های داخلی است. در ایران پزشک ها بعد از فارغ التحصیلی میتوانند در رشته بیماری های داخلی تخصص بگیرند. در این حال به آنان متخصص داخلی میگویند. روماتولوژی را بهتر بشناسیم :

  • انواع بیماریهای روماتولوژی           پزشک روماتولوژیست 1

  • آزمایش روماتولوژی چیست؟

  • علائم بیماری روماتولوژی

  • روماتولوژی چشم

  • روماتولوژی پا

  • داروهای روماتولوژی

  • بهترین درمان روماتولوژی

  • تفاوت روماتولوژی و ارتوپدی


یک متخصص داخلی میتواند ۲-۱ سال در زمینه بیماری های روماتیسمی تحصیل کرده و مدرک فوق تخصص روماتولوژی یا (فلوشیپ روماتولوژی )بگیرد.بسیاری از بیماری‌های مورد توجه این تخصص ریشه سیستم ایمنی دارند و لذا روماتولوژی بیشتر به مطالعه ایمنی شناسی می‌پردازد.

پزشک روماتولوژیست یا متخصصین روماتیسم  معمولا به تشخیص و درمان دردهای اندام های حرکتی میپردازند. گرچه درد اندام به هر علتی باشد میتواند به توسط یک متخصص روماتیسم بررسی شده و بیماری ایجاد کننده آن شناسایی گردد با این حال درمان همه این بیماری ها به عهده پزشک روماتولوژیست  نیست. بطور مثال در صورتیکه درمان نیازمند جراحی باشد این کار باید به توسط متخصص ارتوپد یا متخصص جراحی مغز و اعصاب انجام گردد. و یا اگر علت درد اندام یا مفصل، تومور باشد درمان با همکاری یک متخصص سرطان (انکولوژیست) و یا رادیوتراپیست صورت میابد. درمان های ارائه شده به توسط پزشک روماتولوژیست درمان های دارویی است. البته وی میتواند از کمک همکاران فیزیوتراپ استفاده کند.

بیماریهای مربوط به روماتولوژی


پزشک روماتولوژیست ، بیماریهای مربوط به روماتولوژی را در زمینه های زیر بررسی میکند:


  1. اختلالات بافت همبند :


    بیماری‌های بافت همبند (Convective tissue) که در آن تمامی قسمت‌های مختلف می‌تواند مراتبی از ابتلا را داشته باشد. مانند بیماری لوپوس اریتماتوز سیستمیک ( SLE/Systemic Lupus Erythematosis)

    با توضیح فوق متوجه می‌شویم دامنه علم روماتولوژی بسیار وسیع است. شیوع این بیماری‌ها در مطالعات جهانی حدود ۴۰-۳۰ درصد می‌باشد. در مطالعه صورت گرفته در ایران شیوع این بیماری در جامعه شهری ۴۲ درصد و در جامعه روستایی ۶۶ درصد می‌باشد.


  2. اختلالات ستون فقرات:  بیماری‌های ستون فقرات که عوامل مختلف می‌تواند در ایجاد آن دخیل باشد که عبارتند از:


    الف. بیماری‌های التهابی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان (Ankylosing spondylitis) سردسته آنهاست.

    ب. بیماری‌های با علت‌های مکانیکال که علل آن استئوآرتریت مهره‌های گردن یا بیماری‌های فتق دیسک(Disc herniation) می‌باشد که باعث ایجاد اثر فشاری بر روی ریشه عصب شده ودردهای ارجاعی به اندام‌های فوقانی و تحتانی ایجاد می‌کند.

    ج. علل عفونی که در آن عفونت‌های مختلفی مانند باکتری‌ها، سل یا بروسلا می‌توانند باعث دیسک شده و مهره‌های کمر را مبتلا نمایند.                                                                                                                                                                           پزشک ر.ماتولوژیست 2    


  3. بیماری های مفصلی:  بیماری‌های مفصل که با علت‌های متفاوت به شرح زیر می‌تواند باشد:


    الف) علت التهابی (Inflammatory) مانند بیماری آرتریت روماتوئید و ...   ب) علت مکانیکال: مانند بیماری استئوآرتریت (Osteoarthritis) که اسم دیگر آن آرتروز (Arthrosis) می‌باشد.   ج) علل یا منشا نورولوژیک : آسیب مفصل بدنبال آسیب سیستم عصبی که در اندامها ایجاد می‌شود. مانند نوروپاتی بدنبال دیابت و ...   د) علل متابولیک: آسیب مفصل بعلت بیماری زمینه‌ای فرد مانند دیابت یا نقرس می‌باشد.   ه) علل عفونی: علت‌های عفونی متعددی مانند باکتری‌ها یا تب مالت یا سل می‌توانند باعث ابتلای مفصل شوند.


  4. بیماری های خارج مفصلی


    در اطراف مفصل ضمائمی وجود دارد که هرکدام از آن‌ها می‌توانند با علل متفاوت دچار آسیب شده و ایجاد بیماری نمایند. ضمائم مفصل عبارتند از:

    الف) تاندونها که التهاب آن‌ها تاندونیت (Tendinitis) نامیده می‌شود.  ب) به تورم اطراف تاندونها که تنوسینوویت (Tenosynovitis) گفته می‌شود.  ج)  کیست‌های اطراف مفصل که کیست سینویال (Synovial Cyst) گفته می‌شود.


  5. بیماری های استخوان:  بیماری‌های استخوان که با علل متعددی ایجاد می‌شود:



    • عوامل متابولیکی که سردسته آن‌ها بیماری پوکی استخوان  (Osteoporosis) است.

    • علل عفونی که می‌تواند با منشا باکتری‌ها یا قارچ‌ها باشد که به آن بیماری استئومیست (Osteomycitis) گفته می‌شود.




آزمایش روماتولوژی چیست؟


برای شناسایی این بیماری ها ، تنها به یک تست نمی توان اکتفا کرد و توجه به سابقه پزشکی بیمار بسیار حائز اهمیت می باشد. پزشک روماتولوژیست، ضمن انجام پرسش های دقیق در رابطه با وضعیت بیماری و عادت های غذایی و زندگی بیمار، معاینه فیزیکی انجام می دهد و برای تکمیل فرایند تشخیص و بسته به نوع بیماری، درخواست تست های تصویر برداری(رادیوگرافی اشعه X ، CT اسکن، MRI و یا سونوگرافی)، آزمایش خون(مارکرهای التهابی، شمارش کامل سلول‌های خون [CBC] و …)، آزمایش ادرار و بررسی مایع مفصلی می نماید.

پزشک روماتولوژیست 3

علائم بیماری روماتولوژی


روماتولوژی و روماتیسم از بیماری هایی هست که در استخوان و مفصل ایجاد می شود و اکثرا همراه با درد است. ورزش نکردن و قرار گرفتن مدام در اب و ... میتواند منجر به این مشکل شود.بیماری روماتولوژی میتواند در مچ پا ، دست ، زانو ، آرنج و سایر مفاصل بدن شیوع پیدا کند. درمان بیماری روماتولوژی اگر زود شناسایی شود خیلی راحت تر است. اگر دیدید مفاصلتان به طور مشکوکی درد میکند سریعا به پزشک روماتولوژیست مراجعه کنید.هر چند درد مفاصل و ستون فقرات برجسته‌ترین علایم روماتیسم هستند، اما هر شکایتی در بدن می‌تواند بالقوه علامتی از روماتیسم باشد.

بیماری‌های روماتیسمی عموما زمینه‌های ژنتیکی دارند که با تحریک عوامل محیطی و استرس بروز می‌کنند. هر کجای بدن که التهابی مزمن، مقاوم به درمان یا تکرارشونده با و یا بدون عامل مشخص بیرونی (مثل عفونت) مشاهده شود، (مثلا کولیت، پروستاتییت، سینوزیت، اوتیت یا التهاب چشم) باید به وجود التهاب روماتیسمی زمینه‌ای مشکوک شد و در این رابطه به متخصص مربوطه این رشته مراجعه کرد.

بطور کلی علائم بیماریهای روماتولوژیک را میتوان در مفاصل ، استخوان ها ،بافت همبند ، ستون فقرات ، چشم ها و ... مشاهده کرد.

روماتولوژی چشم


بیماری های روماتولوژی ریشه بسیاری از بیماری ها و التهابات چشمی است؛ بنابراین لازم است پزشکان با شرح حال کامل از بیمار، ریشه بیماری را شناسایی و برای درمان بیمار را به متخصصان مربوطه ارجاع دهند.دکتر سوسن سروش دبیرعلمی

 یازدهمین کنگره روماتولوژی ایران میگوید : (مشکلات چشمی یکی از مهمترین معضلات حوزه روماتولوژی است زیرا بیماری های وسیعی از کمردردهای التهابی تا التهاب اشکال مختلف عروق حتی شاخه های اصلی عروق در این حوزه گنجانده می شوند و بیشتر آنها با درگیری های چشمی بروز می یابند. درمان اینگونه مشکلات چشمی در واقع درمان ضایعه چشمی نیست بلکه درمان بیماری اولیه است؛ زیرا چشم بخشی از مجموعه آسیب دیده در اثر بیماری التهابی است که باید شناخته شود و وقتی که بیماری شناسایی شد، درمان آن به درمان ضایعه چشمی نیز منجر می شود. )


                                                                                       پزشک روماتولوژیست 4

روماتولوژی پا


بیماری رماتیسم مفصلی، بیماری‌ای است که باید به آن توجه بسیاری شود، چون در صورت عدم درمان باعث تخریب و تغییر شکل خاص می‌شود؛ بنابراین درمان در این نوع بیماری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. باید توجه داشته باشید که در صورت بروز هرگونه علایم به پزشک روماتولوژیست یا متخصص داخلی مراجعه و درمان را تحت نظر آنها شروع کنید. قطع ناگهانی درمان باعث عود بیماری و پیشرفت آن شده و در نتیجه درمان بیماری نیز سنگین‌تر می‌شود، البته با توجه به آنچه در چند سال اخیر دیده شده، عوارض بیماری رو به کاهش است.

داروهای روماتولوژی


تنها روش درمانی تجویز داروست که یکی از روش‌های درمانی قدیمی است و تا حدود زیادی مؤثر است. داروهایی مانند متوترکسات، هیدروکسی کلروکین، سولفاسالازین و  کورتون، اما در مواردی که بدن در مقابل این درمان مقاوم است نیاز است از گروه دیگری از داروها استفاده کنیم. داروهایی که در اصطلاح به آنها داروهای بیولوژیک گفته می‌شود مانند اتانرسپت(آلتبرل ایرانی) - سینوپار .

بهترین درمان روماتولوژی


از کارهایی که پزشک روماتولوژیست برای  درمان این بیماری پیشنهاد میکند  تغییر در روش زندگی است که شامل ایجاد تعادل بین میزان فعالیت و استراحت ، مراقبت از مفاصل کاهش استرس های روانی، استفاده از یک رژیم غذایی سالم می باشد.

از داروها برای کاهش درد ، تورم و توقف روند بیماری به سمت بدتر شدن استفاده می شود. دارویی که پزشک تجویز می کند براساس سلامت عمومی بیمار، شدت بیماری و اینکه بیماری تا چه اندازه شدید خواهد شد و مدتی که باید بیمار دارو بگیرد و اینکه دارو تا چه اندازه کارایی داشته و عوارض جانبی آن چه می باشد، خواهد بود.

جراحی: روشهای جراحی زیادی جهت درمان این بیماری مورد استفاده قرار می گیرد. از این روش جهت تسکین درد، کمک به عملکرد بهتر مفاصل و عملکرد بهتر فرد در فعالیتهای روزمره خود استفاده می شود.

مراجعات منظم به پزشک : بسیار مهم است اینکه آیا بیماری شدیدتر شده و آیا دارو کمک کننده بوده است، عوارض جانبی داروها ظاهر شده اند و در صورت نیاز داروها را عوض نماید. اقداماتی که ممکن است نیاز به انجام آن شود شامل: آزمایش خون، ادرار و عکسبرداری می باشد.

روش درمانی جایگزین : گاهی اوقات از رژیمهای غذایی خاص ، ویتامینها و سایر روشهای دیگر جهت درمان روماتیسم مفصلی استفاده می شود. بعضی درمانها به کاهش استرس بیمار کمک می کند. بسیاری از این روشها بی ضرر می باشند و اما باید گفت که این روشها بطور کامل و دقیق مورد بررسی قرار نگرفته اند لذا قبل از استفاده از آنها حتماً بایستی با پزشک مشورت شود.

تفاوت روماتولوژی و ارتوپدی


پزشک روماتولوژیست یا متخصصین روماتیسم  معمولا به تشخیص و درمان دردهای اندام های حرکتی میپردازند. گرچه درد اندام به هر علتی باشد میتواند به توسط یک متخصص روماتیسم بررسی شده و بیماری ایجاد کننده آن شناسایی گردد با این حال درمان همه این بیماری ها به عهده پزشک روماتولوژیست  نیست.

ارتوپد یا جراح ارتوپد Orthopedic Surgeon به کسی میگویند که مدرک دکتری پزشکی را دارد و پس از آن به مدت چهار سال آموزش های تخصصی برای تشخیص و درمان بیماری های استخوان و مفاصل را میبیند.

وظیفه یک پزشک ارتوپد اینست که در هنگام مواجه شدن با یک بیمار علت بوجود آورنده مشکل او را تشخیص دهد. این روند تشخیص ابتدا از راه صحبت کردن با بیمار و سپس معاینه و بعد از آن در صورتیکه لازم باشد استفاده از روش های تصویربرداری یا آزمایشگاهی صورت میپذیرد.

پس از تشخیص بیماری درمان انجام میشود. حال درمان ممکن است تنها یک تغییر در روش زندگی و یا ممکن است دستوراتی برای انجام یک سری نرمش های طبی باشد.

دکتر ارتوپد ممکن است به منظور درمان بیمار خود از فیزیوتراپی یا دارو یا عمل جراحی هم استفاده کند. بنابراین میبینید که گرچه نام ارتوپد در واقع جراح ارتوپد است ولی درمان هایی که وی انجام میدهد لزوما جراحی نیست.

پزشک روماتولوژیست : (Rheumatologist) کیست؟
5 (100%) 1 vote

2 دیدگاه

  • پیمان

    پاسخ
    انتشار در مه 06, 2019 در 17:44 ب.ظ

    چقدر اطلاعات خوبی در این مقالتون بدست اوردم. متشکرم

    • doctorpage
      انتشار در مه 06, 2019 در 17:49 ب.ظ

      با سلام و سپاس. امیدواریم اطلاعات این مقاله برایتان راهگشا بوده باشد.

افزودن دیدگاه0

2 × سه =

logo-samandehi